Bạn đang ở: Home » Kiến Thức sức khỏe » Nên & Không nên » Hiểu về truyền dịch. Khi nào nên truyền dịch (vô nước biển)?

Hiểu về truyền dịch. Khi nào nên truyền dịch (vô nước biển)?

là tiêm truyền tĩnh mạch nhỏ giọt những chất có lợi vào cơ thể nhằm để hỗ trợ điều trị bệnh hoặc phục hồi cơ thể, làm đẹp, gọi tắt là “”.  là một kỹ thuật y tế không phải ai làm cũng làm được, nhưng hiện nay việc được thực hiện một cách khá phổ biến, tùy tiện… Thậm chí có nhiều người không có bệnh gì, chỉ thấy người mệt một chút nhưng muốn cho khỏe hơn cứ nài nỉ thầy thuốc xin vô “nước biển”… Chính sự tùy tiện, lạm dụng này có thể dẫn đến những tai biến , có thể mất mạng. Đây là điều cần phải cảnh báo trong cộng đồng.

truyen dich vo nuoc bien y duoc 365 Hiểu về truyền dịch. Khi nào nên truyền dịch (vô nước biển)?

Truyền dịch và cần thiết trong một số điều trị, nhưng không ít trường hợp bị tai biến do truyền dịch

1. Trước hết chúng ta cần hiểu về vai trò của nước và một số chất điện giải trong cơ thể.

Nước chiếm 70% trọng lượng cơ thể và được phân bố 50% trong các tế bào, 5% trong huyết tương, 15% ở khoảng gian bào. Nước là môi trường cho các hợp chất hóa học có trong cơ thể tồn tại và thực hiện vai trò của chúng, tham gia đào thải các chất cặn bã của các quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Khi cơ thể bị tiêu chảy, mất máu sẽ làm mất nhiều nước gây ra những rối loạn sinh lý nhiều khi nguy hiểm đến tính mạng.

2. Hiểu về dùng trong truyền dịch.

- Dịch truyền là những dung dịch thuốc vô khuẩn dùng để tiêm truyền nhỏ giọt vào tĩnh mạch với khối lượng lớn. Dịch truyền có nhiều loại với các thành phần hoạt chất ở những nồng độ khác nhau. Dịch truyền có thể ở dạng ưu trương hoặc đẳng trương với các chất tương ứng có trong máu. Một số dạng dịch truyền có khá đầy đủ các chất và được dùng thay thế huyết tương hoặc bổ sung vitamin, acid amin trong một số trường hợp cần thiết.

- Dịch truyền có tác dụng nâng huyết áp cơ thể, để cân bằng các chất điện giải có trong máu khi người bệnh bị mất máu, mất nước do chấn thương, tai nạn, do phẫu thuật, do ỉa chảy, nôn mửa kéo dài, do bị bỏng, do các trường hợp bị mất nhiều mồ hôi trong điều kiện quá nóng bức. Một số dịch truyền có acid amin, vitamin, glucose có tác dụng bù đắp các chất này cho cơ thể. Truyền dịch khi cần thiết còn có tác dụng giải các chất độc trong cơ thể khi bị ngộ độc do thuốc, ngộ độc thức ăn, nhiễm khuẩn cấp tính, giúp tăng bài tiết nước tiểu. Một số dạng dung dịch tiêm truyền còn dùng làm dung môi hòa tan một số thuốc tiêm.

Trong thực tế dịch truyền được chia thành 4 loại như sau:

- Dịch truyền bù nước và cân bằng điện giải bao gồm một số loại như dung dịch natri clorid đẳng trương 0,9%, dung dịch Ringer lactat; dung dịch kali clorid 2%.

- Dung dịch cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể, như: dung dịch glucose đẳng trương 5%, glucose ưu trương 20% hoặc 30%; hỗn hợp các acid amin (như alvesin, moriamin), vitamin và muối khoáng (như vitaplex)…

- Dung dịch thay thế huyết tương duy trì huyết áp, chống trụy tim mạch, như: huyết tương khô (plasma sec), dextran, subtosan.

- Dung dịch chống toan, kiềm huyết, như: natri hydrocarbonat 1,4%.

Dịch truyền được tiêu thụ phổ biến hiện nay có nhiều loại, thường gọi gọi là đạm Pháp, Mỹ, Hàn Quốc… hoặc đạm nội. Loại được ưa chuộng và bán rộng rãi hiện nay là Mo của Nhật, Alvesin của Đức… Đây là loại dung dịch gồm các chất các axit amin thiết yếu, một số vitamin, muối khoáng thường được chỉ định khi bệnh nhân không thực hiện được nuôi dưỡng bằng đường tiêu hóa, hồi sức cấp cứu, trước và sau khi mổ, bị bỏng nặng, suy kiệt…

Tùy theo tình trạng cơ thể bệnh nhân mà thầy thuốc sẽ cho truyền loại dịch nào.

4. Sốc phản vệ khi truyền dịch

Khi sử dụng dịch truyền để truyền cho bệnh nhân trong bất cứ trường hợp nào cũng cần phải lưu ý nguy cơ bệnh nhân có thể bị sốc.

Sốc có thể xảy ra tức thì hoặc trong, hoặc ngay sau khi tiêm truyền dịch. Biểu hiện là bệnh nhân bắt đầu thấy rét run , sốt, nhiệt độ cơ thể có thể lên 39 – 4o oC hoặc cao hơn, mạch nhanh, vã mồ hôi, chân tay lạnh, huyết áp tụt, khó thở, nhịp thở nhanh và nông, bệnh nhân lo lắng bồn chồn, vật vã… Nếu không xử trí kịp thời bệnh nhân có thể sẽ bị tử vong. Nguyên nhân gây sốc có thể do chất lượng thuốc hoặc do dụng cụ tiêm truyền không đảm bảo vô trùng, tốc độ truyền quá nhanh, đôi khi do cơ địa bệnh nhân mẫn cảm hoặc dị ứng thuốc. Dù nguyên nhân nào cũng phải ngừng tiêm truyền ngay và dùng thuốc chống sốc theo quy định của ngành y tế.

Chính vì tai biến nguy hiểm này mà cần cảnh báo đến tất cả mọi người không nên truyền dịch tại nhà vì không có người theo dõi, không có đầy đủ thuốc men và phương tiện cấp cứu chống sốc sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Truyền dịch rất cần thiết và là biện pháp cấp cứu trong nhiều trường hợp. Kỹ thuật tiêm truyền phải do nhân viên y tế đã qua đào tạo thực hiện và chỉ được tiến hành tại các cơ sở y tế khi có đầy đủ phương tiện cấp cứu đề phòng sốc phản vệ.

Không nên lạm dụng tiêm truyền với các mục đích không do nhu cầu . Những trường hợp tự mua dịch truyền có đạm hoặc các vitamin phối hợp để truyền với mục đích làm đẹp da, nâng cao sức khỏe cần phải cân nhắc thận trọng để tránh tai biến nguy hiểm.

Trên thị trường có một số dạng dịch truyền phối hợp một số vitamin và muối khoáng thường được gọi là “nước hoa quả” mà có nhiều thường mua để truyền với mục đích làm đẹp, cần phải lưu ý đó là sản phẩm thuốc và chỉ sử dụng khi có chỉ định của thầy thuốc. Mọi sự lạm dụng dịch truyền cũng như các thuốc khác không những không cần thiết cho cơ thể mà còn có nguy cơ mắc tai biến do bị sốc hoặc do thừa vitamin.

5. Truyền dịch tốt hơn uống thuốc?

Có một quan niệm khá phổ biến cho rằng dùng thuốc tiêm tốt hơn thuốc uống. Do đó, khi đến phòng khám, một số bệnh nhân cứ năn nỉ thầy thuốc cho dạng thuốc tiêm.

Đặc biệt có nhiều người không bệnh tật gì, chỉ thấy mệt một chút nhưng muốn cho khỏe hơn cứ nài nỉ thầy thuốc xin vô “nước biển”, vô “đạm” hay vô “mỡ”. “Nước biển” là từ mà một số bà con ta quen dùng để gọi chung các loại dịch truyền, còn “đạm” là dịch truyền chứa chất bổ dưỡng là các acid amin, và “mỡ” là dịch truyền chứa chất béo cung cấp năng lượng.

Cần nhấn mạnh, truyền dịch, tức vô mấy thứ dịch truyền vừa kể là rất quý khi hữu sự nhưng không phải luôn là phương cách tốt nhất để chữa bệnh hoặc để bổ dưỡng, tăng cường sức khỏe.

6. Lợi và hại của việc truyền dịch tùy tiện là như thế nào?

- Rõ ràng với các tác dụng dùng trong điều trị, dịch truyền là dạng thuốc rất quý, rất cần thiết trong trường hợp bệnh nặng cần được cấp cứu (nhiều khi được truyền dịch mà mới cứu sống người bệnh) hoặc trong trường hợp người bệnh không thể uống thuốc. Tuy nhiên, do có nhiều loại dịch truyền, dùng loại dịch truyền nào sẽ tùy vào từng trường hợp bệnh cụ thể với liều lượng truyền vào trong cơ thể sẽ được cân nhắc tính toán cho từng người, có sự theo dõi của thầy thuốc chứ không phải loại nào cũng truyền được và truyền với bất cứ liều lượng nào.

Điều chúng tôi muốn đặc biệt lưu ý với các bạn là khi truyền dịch, với bất cứ dịch truyền nào, đều có thể có các tai biến rất trầm trọng xảy ra.

Trước hết là nguy cơ nhiễm trùng, xuất phát từ nơi đưa thuốc vào cơ thể. Các bệnh nhiễm như HIV/AIDS, viêm gan siêu vi B, C… đều có thể lây nhiễm qua con đường tiêm chích, đặc biệt qua truyền dịch, nếu việc truyền dịch bừa bãi không đúng quy cách, không được vô trùng. Thứ đến, do truyền dịch đưa vào cơ thể một số lượng nước lớn, các chất điện giải, các chất dinh dưỡng nên có thể gây rối loạn về chuyển hóa, gây các hiện tượng phù ở tim, thận… Đặc biệt, dịch truyền có thể gây phản ứng toàn thân khi cơ thể không “chịu” như hiện tượng sốt run hoặc gây sốc dịch truyền rất nguy hiểm. Chính vì vậy, khi thầy thuốc chỉ định cho dùng dịch truyền là đã có sự cân nhắc rất kỹ, thấy đó là việc rất cần thiết và khi truyền dịch, thầy thuốc phải theo dõi chặt chẽ để nếu có tai biến xảy ra sẽ có biện pháp xử lý kịp thời.

7. Truyền dịch cho trẻ em

Trẻ em cũng là đối tượng mà một số bậc phụ huynh cũng thường nài nỉ cho truyền dịch.

Chỉ khi bị sốt xuất huyết loại nặng, có tình trạng  thất thoát nước từ máu trong cơ thể thì bác sĩ mới chỉ định vô dịch truyền. Còn nếu chỉ bị sốt thông thường chưa rõ nguyên nhân mà vội truyền dịch là rất sai.

Có trường hợp đặc biệt cần phải kể là đối với trẻ tuy không được mập mạp như một số trẻ cùng trang lứa khác nhưng sức khỏe bình thường không đau yếu gì, ăn uống vẫn tốt, thế mà phụ huynh lại tìm cách tiêm truyền loại dịch truyền với mục đích là để khỏe hơn, mập mạp hơn thì rất nguy hiểm. Truyền dịch như thế không chỉ lãng phí vì thật ra đối với trẻ bình thường (xin đừng có quan niệm trẻ mập mạp là đồng nghĩa với khỏe mạnh), dịch truyền chẳng có tác dụng gọi là “khỏe hơn, mập mạp hơn” mà trẻ được tiêm luôn luôn có nguy cơ bị các tai biến đã kể ở trên do tiêm  truyền gây ra.

Nên lưu ý, chỉ có bác sĩ mới là người có thẩm quyền nhất trong việc quyết định có nên truyền dịch hay không.

Và thông thường, chỉ khi nào không ăn uống được do bệnh bác sĩ mới chỉ định cho tiêm dịch truyền cung cấp năng lượng và chất dinh dưỡng.

Xin đừng tạo sức ép tâm lý đối với thầy thuốc để họ cho dùng dịch truyền trong khi xét về mặt khách quan việc truyền dịch như thế chưa thật sự cần thiết.

Trong trường hợp còn ăn uống được thì chế độ ăn thích hợp bao giờ cũng tốt hơn việc nuôi ăn bằng tiêm truyền chứa nhiều nguy cơ gây tai biến.

8. Lời khuyên

Trên thực tế, đã có không ít trường hợp bị tai biến do truyền dịch như đã có bệnh nhân bị hoại tử một phần cơ do sự cố chệch ven hay tử vong do sốc phản vệ. Tất nhiên, những trường hợp rủi ro như trên không phải nhiều, song việc lạm dụng truyền dịch cũng gây nhiều tốn kém không đáng về tiền bạc và thời gian, lại không thể nói trước được những nguy cơ nếu sơ xảy. Người dân rất cần trang bị những kiến thức cơ bản về vấn đề này để tránh “tiền mất, tật mang”.

Không thực sự cần thì không nên truyền

Dịch truyền cũng được coi là một loại thuốc, vì vậy liều dùng phải do bác sĩ chỉ định và cần theo dõi liên tục đề phòng các tai biến xảy ra. Một số trường hợp chống chỉ định như: suy thận cấp, suy thận mãn, suy gan, viêm gan nặng, chấn thương sọ cấp… Khi được chỉ định truyền, cũng cần kiểm tra kỹ đề phòng rủi ro do chất lượng dịch truyền: chỉ dùng những chai thuốc trong suốt (lắc chai thuốc kiểm tra xem có vẩn hay không). Chỉ được truyền chai thuốc còn hạn dùng, thuốc đã mở nắp phải dùng ngay. Chú ý kiểm tra dây truyền (còn nguyên không bị rách túi đựng), sát trùng nơi tiêm chu đáo. Không được pha thêm các thuốc khác vào dịch truyền (trừ trường hợp có chỉ định của bác sĩ).

Những bệnh nhân suy thận nặng tăng kali huyết, urê huyết, suy tim, toan huyết… phải dùng rất thận trọng. Các trường hợp sốc phản vệ thường dẫn đến tử vong. Do đó, phần lớn thầy thuốc thường khuyên nếu không cần thiết không nên truyền đạm. Cơ thể gầy yếu, chán ăn cần xem lại chế độ ăn, nghỉ, làm việc, tập luyện cho thích hợp. Nếu muốn dùng bổ sung thì nên dùng loại uống, cách dùng đơn giản hơn. Để bảo đảm tính mạng người bệnh, nhất thiết truyền đạm phải có chỉ định của bác sĩ, truyền tại cơ sở y tế, phải có thuốc cấp cứu chống choáng, chống sốc, phải có người theo dõi kèm theo phiếu tiêm truyền để khi có tai biến xử lý được kịp thời.

Cần đảm bảo yếu tố an toàn khi truyền dịch

Bản thân các loại dịch truyền có tác dụng tốt cho cơ thể con người. Tuy nhiên, không phải cứ tốt thì dùng tùy tiện, muốn dùng bao nhiêu cũng được. Người khỏe truyền dịch sẽ không có tác dụng mà còn gây nhiều tốn kém, một số trường hợp có thể giải quyết bằng đường uống cũng không cần thiết truyền. Thậm chí nhiều chất truyền vào người thừa sẽ nguy hiểm cho tính mạng như tăng gánh nặng cho tim dẫn tới suy tim, khó thở, ảnh hưởng tới phổi do dịch vào quá nhiều trong khi cơ thể đã đủ không có nhu cầu nhận. Việc lạm dụng truyền dịch mà thiếu hiểu biết trong nhiều trường hợp sẽ gây nguy hiểm cho bản thân người được truyền.

Kỹ thuật tiêm truyền phải do nhân viên y tế đã qua đào tạo thực hiện và chỉ được tiến hành tại các cơ sở y tế khi có đầy đủ phương tiện cấp cứu đề phòng sốc phản vệ. Sốc có thể xảy ra tức thì trong hoặc ngay sau khi truyền. Nếu không xử trí kịp thời bệnh nhân có thể sẽ bị tử vong. Nguyên nhân gây sốc có thể do chất lượng thuốc hoặc do dụng cụ tiêm truyền không đảm bảo vô trùng; tốc độ truyền quá nhanh, hết dịch truyền mà không có bác sĩ theo dõi, để không khí lọt vào cơ thể gây tắc nghẽn mạch; đôi khi do cơ địa bệnh nhân mẫn cảm hoặc dị ứng thuốc. Dù nguyên nhân nào cũng phải ngừng tiêm truyền ngay và dùng thuốc chống sốc được trang bị đầy đủ tại các cơ sở y tế đủ điều kiện.

Nguồn: Y Dược 365 (BT)

pf button both Hiểu về truyền dịch. Khi nào nên truyền dịch (vô nước biển)?
Chủ đề:, , , ,

Ý kiến bạn đọc

Hỏi - đáp (1)

  • Ha Hoang

    Trước đây tôi thường lấy việc truyền dịch như một cách hữu hiệu để hạ sốt mỗi khi gia đình có người sốt cao hay cơ thể mệt mỏi. Nhận thấy cơ thể hạ nhiệt rất nhanh, người cũng đỡ mệt mỏi nên bất cứ có việc gì tôi đều gọi y tá vào truyền dịch. Một số chủ hiệu thuốc và y tá quen biết cũng khuyên tôi sử dụng phương pháp truyền dịch để tăng sức đề kháng của cơ thể mỗi khi bị sốt. Nhiều người còn nói truyền dịch hoa quả có thể khiến đẹp da, hơn nữa lại rẻ nên tôi thường xuyên truyền dịch, khi thì y tá trông, lúc thì tự mình thực hiện. Một lần, khi truyền được một lúc, tôi cảm thấy rét run đột ngột, nhưng ngay sau đó lại sốt cao, nhiệt độ cơ thể tăng lên rất cao đến 400C, lúc đó tôi cảm thấy tim đập rất nhanh, các cơ trên người co rút, người vã mồ hôi, chân tay lạnh, nhưng vẫn thấy nóng. Cảm giác nôn nao, quay cuồng, chóng mặt, rất khó thở, nhịp thở gấp, người cảm thấy lo lắng, bồn chồn, vật vã… Cũng may lần đó người nhà phát hiện và kịp thời đã đi cấp cứu. Sau khi được cấp cứu tại Bệnh viện Saint Paul tôi mới biết mình bị sốc dịch truyền. Cũng may được đưa đi cấp cứu kịp thời nếu không đã nguy hiểm đến tính mạng. Các bác sĩ cũng khuyên tôi không nên lạm dụng truyền dịch, nếu muốn nên đến các cơ sở y tế đủ trang thiết bị cấp cứu để có thể ứng phó với những biến chứng trong quá trình truyền.

    Reply

COPYRIGHT © 1997 | Y Dược 365, VN. All rights reserved. <-> Email: info@yduoc365.com | By Tuyen Nguyen |

Scroll to top