Cây chó đẻ răng cưa có mấy loại ? Phân biệt các loại cây chó đẻ răng cưa

Chó đẻ răng cưa là một loài cây mọc hoang dễ tìm thấy tại nhiều nơi trên khắp nước ta. Đây được xem là một vị thuốc dân gian dễ tìm cực kì tốt cho sức khỏe và có rất nhiều tác dụng quý. Nhưng chúng có nhiều loại khác nhau nên chúng ta sử dụng cần thật chú ý để không bị nhầm lẫn và gây tác dụng không mong muốn.

Cây chó đẻ có 3 loại chính

Cây chó đẻ răng cưa hay còn gọi là cây chó đẻ, diệp hạ châu, diệp hạ châu đắng, cây cau trời. Tên Hán Việt khác: trân châu thảo, nhật khai dạ bế, diệp hậu châu (diệp: lá, hạ: dưới, châu: ngọc tròn). Sở dĩ tên gọi như vậy vì từ xa xưa các bậc chân y đã quan sát và thấy rằng sau khi sinh, chó mẹ thường tìm ăn loại cây này nên gọi là cây chó đẻ.

Cây chó đẻ răng cưa có nhiều công dụng nhưng đáng chú ý nhất là giải độc, mát gan và tiêu mỡ máu. Cây có sức sống mạnh mẽ, ta thường thấy chúng mọc chen chúc chung với cỏ, thậm chí cả những nơi mà cỏ không sống được như kẽ nứt lề đường. Cây chó đẻ có 3 loại chính mà bạn cần phân biệt được:

1. Diệp hạ châu đắng – cây chó đẻ thân xanh

Cây diệp hạ châu đắng – cây chó đẻ thân xanh

– Mô tả nhận dạng diệp hạ châu đắng – cây chó đẻ thân xanh

Diệp hạ châu đắng – cây chó đẻ thân xanh có tác dụng giải độc, điều trị các bệnh về gan, tăng cường chức năng gan, giảm mỡ máu, giảm đường huyết và một loạt tác dụng rất tốt thường có những đặc điểm dưới đây:

  • Diệp hạ châu đắng- cây chó đẻ là cây thảo, sống hàng năm (có thể sống nhiều năm), cao 20 – 30 cm, có thể đến 60 – 70 cm. Thân nhẵn, thường có màu xanh, đỏ.
  • Lá mọc so le, hình bầu dục, xếp xít nhau thành hai dãy như một lá kép hình lông chim, mặt trên xanh lục nhạt, mặt dưới mày xám nhạt, dài 1 – 1,5 cm, rộng 3 – 4 mm, cuống lá rất ngắn.
  • Hoa mọc ở kẽ lá, có cuống ngắn, đơn tính cùng gốc; hoa đực ở đầu cành có 6 lá dài, 3 nhị, chỉ nhị ngắn, hoa cái ở cuối cành, 6 lá dài, bầu hình trứng.
  • Quả nang, hình cầu, hơi dẹt, mọc rủ xuống ở dưới lá, có khía mờ và có gai; hạt hình 3 cạnh.
  • Toàn thân có màu xanh tươi, cành ngắn, rất ít phân nhánh, phiến lá có màu xanh nhạt, ngắn và mỏng hơn cây chó đẻ thân đỏ. Khi nhai có vị đắng nên trong đông y được gọi là cây diệp hạ châu đắng. Đây là loài có dược tính mạnh nhất, khi nói về cây chó đẻ hay diệp hạ châu thì mọi người hầu như ám chỉ đến loài này.
  • Mùa hoa: tháng 4 – 6. Mùa quả: tháng 7 – 9.
Một số hình ảnh cây diệp hạ châu đắng – Cây chó đẻ thân xanh

– Tác dụng của cây diệp hạ châu đắng- cây chó đẻ

  • Cây chó đẻ có tác dụng điều trị viêm gan.
  • Có tác dụng trên hệ miễn dịch
  • Có tác dụng giải độc.
  • Điều trị các bệnh về đường tiêu hóa.
  • Bệnh đường hô hấp
  • Tác dụng giảm đau.
  • Tác dụng lợi tiểu.
  • Điều trị tiểu đường.

2. Diệp hạ châu ngọt – cây chó đẻ thân đỏ

Diệp hạ châu ngọt – cây chó đẻ thân đỏ
Hình ảnh thân, lá quả cây diệp hạ châu ngọt – cây chó đẻ răng cưa thân đỏ

– Mô tả nhận dạng diệp hạ châu ngọt – cây chó đẻ thân đỏ

  • Thân có màu hanh đỏ
  • Màu đỏ thường đậm hơn nơi gốc cành
  • Phân nhánh rất nhiều
  • Phiến lá có màu xanh hơi đậm
  • Lá dài và dầy hơn cây chó đẻ thân xanh.
  • Khi nhai có vị ngọt nên trong đông y được gọi là cây diệp hạ châu ngọt.
  • Khác với điều một số người thường nghĩ, cây chó đẻ thân đỏ vẫn được khai thác trong tự nhiên để làm thuốc nhưng có lẽ dược tính không mạnh bằng cây chó đẻ thân xanh nên không được trồng đại trà.

– Tác dụng dược lý của cây diệp hạ châu ngọt – cây chó đẻ thân đỏ

Diệp hạ châu thân đỏ (Phyllanthus urinaria L.) với vị ngọt, hơi đắng, tính mát có tác dụng lợi tiểu, tiêu độc, sát trùng, tán ứ, thông huyết, điều kinh, thanh can, sáng mắt, làm se và hạ nhiệt. Tác dụng chữa bệnh:

  • Người ta cũng nhận thấy tác dụng của cây thuốc diệp hà châu là diệt khuẩn và diệt nấm rõ rệt của acid phenolic và flavonoid trong diệp hạ châu thân tím.
  • Coderacin phân lập được từ cây dùng chế thuốc nhỏ mắt và thuốc mỡ tra mắt, do khả năng tiêu diệt một số vi khuẩn, nấm gây bệnh ở mắt.

3. Diệp hạ châu Phyllanthus sp – Cây chó đẻ màu xanh đậm

Diệp hạ châu Phyllanthus sp – Cây chó đẻ màu xanh đậm. Loài này KHÔNG DÙNG LÀM THUỐC.

– Mô tả nhận dạng diệp hạ châu Phyllanthus sp – Cây chó đẻ màu xanh đậm

  • Lá rời rạc màu đậm, phiến lá hẹp, chóp nhọn hơn so với hai loài trên.
  • Loài này không được dùng làm thuốc

4. Lưu ý:

Một số cá thể chó đẻ thân đỏ lại hầu như không có màu đỏ (mất đỏ). Những cây như thế này thường xuất hiện vào mùa mưa hay ở những vùng có nhiều nước, có lẽ cây lớn quá nhanh không tích đủ chất sắt hoặc vùng đất nghèo chất sắt.

Trên mạng có rất nhiều hình cây Diệp hạ châu thân đỏ (Phyllanthus urinaria) “mất đỏ” được dùng minh họa cho cây chó đẻ thân xanh (Phyllanthus niruri). Đây là một lỗi khá phổ biến, bởi vậy chúng ta không nên hoàn toàn dựa vào màu đỏ để phân biệt các loài diệp hạ châu (mà phải dựa vào dạng lá).

Sự nhầm lẫn giữa tên khoa học của hai loài này với nhau nhưng không gây ra tác hại gì. Khi khác thác cây dược liệu, chúng ta cần lưu tâm đến vấn đề này để chọn đúng loại cây chó đẻ có dược tính mạnh nhất, tức chó đẻ thân xanh.

5. Lời kết

Trên đây là những thông tin, hình ảnh, cách phân biệt của diệp hạ châu- cây chó đẻ răng cưa và những loại diệp hạ châu khác. Nếu cần tư vấn và tìm hiểu thêm về công dụng và cách dùng diệp hạ châu – cây chó đẻ răng cưa và các loại cây dược liệu, bạn có thể liên hệ qua email [email protected], chúng tôi sẽ hỗ trợ giải đáp những thắc giúp bạn có thêm những thông tin đáng tin cậy.

Nguồn: Tra cứu dược liệu.

Bình luận

Scroll to Top