Chống say tàu xe hiệu quả không dùng thuốc

Chống say tàu xe là vấn đề được rất nhiều người quan tâm mỗi khi phải đi xa. Đa số người ta thường chống say tàu xe bằng thuốc, nhưng bên cạnh đó cũng có những phương pháp chống say tàu xe hiệu quả mà không cần dùng thuốc.

chong say xe hieu qua y duoc 365
Say tàu xe không phải là một bệnh

Tìm hiểu về cơ chế chống say tàu xe.

Say tàu xe là do rối loạn hoạt động ở tai trong làm ảnh hưởng đến cảm giác thăng bằng của cơ thể dẫn đến buồn nôn, nôn ói, chóng mặt, mệt mỏi. Đây là  triệu chứng quan trọng và điển hình nhất của các chứng say tàu xe. Đối với những người bình thường, sự khó chịu sẽ chấm dứt khi xong chuyến đi.  Tuy nhiên, đối với những người bị bệnh tim mạch hoặc tiêu hoá, các triệu chứng có thể trầm trọng hơn hoặc thậm chí kéo dài sau chuyến đi.

Nhiều người sai lầm vì tưởng say tàu xe là một chứng bệnh nên đến bác sĩ khám để nhờ chữa dứt điểm luôn. Nhưng, say tàu xe không phải là một bệnh.

Như ở trên đã nói say tàu xe là do rối loạn hoạt động ở tai trong làm ảnh hưởng đến cảm giác thăng bằng của cơ thể. Tai là cơ quan không chỉ đảm nhận chức năng nghe mà còn giúp điều chỉnh thăng bằng, định hướng cho cơ thể. Khi đi tàu xe, máy bay, do có sự chuyển động, bộ phận tai trong (gồm ốc tai, tiền đình) ở một số người nhạy cảm bị kích thích. Sự kích thích này không tương hợp với việc nhìn của mắt, dẫn đến buồn nôn và say. Vì say tàu xe không phải là bệnh nên không thể trị hết hẳn được. Theo đông y, khi đi xe, một số người bị gió lạnh nhập phải hai huyệt phong phủ (che gió) ở phía sau ót khiến say xe. Một số trường hợp bị tác động bởi môi trường chung quanh (như khi ngồi cạnh người nôn ói khiến họ bị nôn theo)… Tuy nhiên, say tàu xe chỉ là một triệu chứng nhất thời, thường chấm dứt khi chuyến hành trình kết thúc và không để lại di chứng lâu dài với sức khỏe.

Những cách chống say tàu xe hiệu quả:

– Ngủ đủ giấc, ăn bớt đi hơn so với khẩu phần hàng ngày và ăn trước 2 tiếng khi lên xe.

– Tránh xa mùi thuốc lá, mùi nước hoa hay các chất tạo mùi khó chịu trên xe.

– Đồ uống có ga và một số chất kích thích đầy hơi như: đồ nếp, đậu tương, lạc…

– Khi đi tàu, thuyền thì nên tìm chỗ ngồi nơi thoáng mát, ngoài trời.

– Nếu phải di chuyển trong thời gian lâu thì nên tìm chỗ ngồi phía giữa thân tàu vì chỗ này ít bị chòng chành nhất.

– Trên máy bay thì tốt nhất nên chọn chỗ ngồi giữa hoặc trên cánh, tránh ngồi ở phần đuôi máy bay.

– Trên ô tô, xe lửa thì nên ngồi cạnh cửa sổ, mở cửa kính để có gió.

– Không uống rượu hoặc hút thuốc lá trước hoặc trong lúc đi.

– Phương pháp quấn khăn khô để giữ ấm từ phía sau ót ra trước ngực cũng có tác dụng rất hữu hiệu giúp không bị say tàu, xe đối với một số người (hiệu quả hơn 90%).

– Dùng một số biện pháp dân gian: ngửi chanh, gừng, bánh mì… giảm tải mùi khi xe vận hành.

– Theo kinh nghiệm dân gian thì lấy 1/2 củ khoai lang gọt bỏ vỏ, rửa thật sạch, cắt miếng nhỏ, nhai nát để nuốt nước cũng có thể phòng chống được say tàu xe.

– Theo đông y thì trước khi khởi hành khoảng 30 phút nên dùng một khúc gừng tươi bằng cỡ ngón tay cái, gọt bỏ vỏ, rửa sạch, giã nát hoặc nhai nát rồi uống với một cốc nước ấm. Trong suốt hành trình, thỉnh thoảng nên ngậm trong miệng một lát.

– Ngoài ra, có thể thực hiện cách xoa dầu gió vào hai huyệt thái dương, hai huyệt nội quan (giữa hai gân tay, phía trên và cách lằn chỉ cổ tay 3-4cm, huyệt nhân trung (giữa đường rãnh môi trên), hai huyệt phong trì (chỗ lõm phía sau gáy, trên cổ). Cũng có thể lấy hai lát gừng tươi buộc vào hai huyệt nội quan.

Sử dụng thuốc chống say:

Theo tìm hiểu của chúng tôi thì trên thị trường hiện nay có 2 loại thuốc phổ biến và mỗi loại đều có cách sử dụng riêng.

– Các thuốc kháng histamin AH1 thường được sử dụng để phòng ngừa và điều trị say tàu xe. Bằng cách giảm bớt các kích thích của tai trong, những thuốc này ngăn ngừa và giải quyết tình trạng buồn nôn, ói mửa hoặc choáng váng do say tàu xe. Một số loại kháng histamin dùng trong mục đích trên là meclizine (Antivert), dimenhydrinate (Dramamine). diphenhydramine (Nautamine), promethazine (Phenergan). Trong nhóm này, Diphenhydramine (Nautamine, Phataumine,…) là thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới do hiệu quả và an toàn vì dùng được cho trẻ từ 2 tuổi trở lên.

– Một dạng thuốc ngăn ngừa say tàu xe khác là miếng dán da scopalamine (Transderm Scop, Ariel, Kimite) thuốc dòng chống tiết cholin. Loại dán da này được dán ở sau tai ít nhất 4 tiếng trước khi khởi hành. Thuốc này chống co thắt, làm giảm sự co thắt ở đường tiêu hóa nên làm giảm buồn nôn và nôn. Tuy nhiên, nhóm thuốc này không dùng được cho trẻ em dưới 8 tuổi và có khá nhiều tác dụng phụ khó kiểm soát đã xuất hiện trên thực tế gần đây.

Kết luận

Hiện nay vẫn còn những lầm tưởng trong chống say tàu xe: Cứ lên xe dùng thuốc dù không biết mình có bị say hay không; uống không đúng chỉ dẫn, uống nhiều để tăng tác dụng chống say xe,… những điều này có thể ảnh hưởng tới sức khỏe. Bạn nên áp dụng các biện pháp chống sau tàu xe tự nhiên, nếu không đủ hiệu quả, lúc đó bạn có thể sử dụng thuốc chống say tàu xe theo chỉ dẫn của thầy thuốc.

Nguồn: Y Dược 365 (TH)

Bình luận

Scroll to Top