Mối liên quan giữa bệnh gút và hội chứng chuyển hóa

Bệnh gút là một bệnh rối loạn chuyển hóa thường gặp, hậu quả làm tăng axit uric máu kéo dài và lắng đọng tinh thể urat ở khớp gây viêm khớp. Bệnh gút có liên quan mật thiết đến các bệnh lý như: béo phì, tiểu đường, suy thận, tim mạch,…

bệnh gút bệnh gout rối loạn chuyển hóa béo phì
Tỉ lệ bệnh gout tăng rõ rệt ở những người có trọng lượng cơ thể tăng trên 10 %

Thông thường, ở những bệnh nhân gút thường có biểu hiện của béo phì và tăng huyết áp. Nhiều nghiên cứu cho rằng, béo phì có liên quan đến tăng insulin máu. Nồng độ insulin máu cao làm giảm bài tiết urat ở thận hay nói cách khác insulin tăng tái hấp thu urat ở ống thận.

Sự phối hợp giữa gút và rối loạn lipit máu thấy rõ nhất là tăng Triglycerit (TG) máu. Ở bệnh nhân gút có 50% đến 75% tăng TG máu. Các nghiên cứu cũng cho thấy có sự tương quan giữa axit uric máu với các yếu tố của hội chứng chuyển hóa như tăng huyết áp, béo phì, HDL – CHO thấp, tăng TG máu, tăng insulin máu và kháng insulin. Nghiên cứu mới đây của Li và CS trên gần 2374 người trong đó 1468 nam và 906 nữ, đánh giá sự tương quan của chỉ số axit uric với các yếu tố của hội chứng chuyển hóa. Các tác giả kết luận trong hội chứng chuyển hóa có thể kết hợp tăng axit uric và gút.

Những năm gần đây, trong các hội nghị của Hội Khớp học Pháp (SFR) thường xuyên đề cập đến chủ đề bệnh gút và hội chứng chuyển hóa. Bệnh gút trở nên là vấn đề thời sự về dịch tễ học, sinh bệnh học và cập nhật phương pháp điều trị mới. Ngày nay, điều trị bệnh gút ngoài mục đích giảm lượng acid uric, giảm thể tích cục tophi, vấn đề điều trị bệnh phối hợp đã được chú ý nhiều như bệnh tim mạch.

Trong điều kiện xã hội phát triển, đời sống vật chất ngày càng nâng cao, cùng với việc lạm dụng bia rượu… Tỷ lệ người mắc bệnh gout ngày càng nhiều. Đi kèm với gout là các bệnh liên quan tới chế độ dinh dưỡng làm cho việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn đòi hỏi phải có cách nhìn tổng thể và một kế hoạch điều trị kết hợp hoàn hảo. Các bệnh chuyển hóa thường đi kèm với gout bao gồm:

– Béo phì: Có sự liên quan giữa trọng lượng cơ thể và nồng độ acid uric máu. Tỉ lệ bệnh gout tăng rõ rệt ở những người có trọng lượng cơ thể tăng trên 10 %. Béo phì làm tăng tổng hợp acid uric máu và làm giảm thải acid uric niệu, kết hợp của cả 2 nguyên nhân gây tăng acid uric máu. Theo các thống kê gần đây, 50 % bệnh nhân gout có dư cân trên 20 % trọng lượng cơ thể.

– Tăng lipid máu: Sự kết hợp giữa tăng TG máu và tăng acid uric máu đã được xác định chắc chắn. Có đến 80 % người tăng TG máu có sự phối hợp của tăng acid uric máu, và khoảng 50 % – 70 % bệnh nhân gout có kèm tăng TG máu. Ở bệnh nhân gout, ngoài sự rối loạn của thành phần TG, người ta còn nhận thấy có sự rối loạn của HDL, một loại lipoprotein có lợi, có tính bảo vệ đối với cơ thể. Sự liên quan giữa gout và rối loạn lipid máu chính là một phần của hội chứng chuyển hoá bao gồm tăng BMI, béo phì vùng bụng, tăng TG, giảm HDL, tăng huyết áp, tiểu đường, tình trạng đề kháng insulin và nguy cơ bị bệnh mạch vành. Tăng acid uric máu kết hợp với béo phì vùng bụng là nhóm nguy cơ cao của bệnh tim mạch có liên quan đến sự đề kháng insulin.

– Tiểu đường: Bệnh lý đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường typ II là bệnh lý thường gặp đi kèm với Gout. Bệnh lý đái tháo đường nằm trong hội chứng rối loạn chuyển hoá chung. Bệnh được đặc trưng bởi sự tăng đường huyết, mà nguyên nhân chính do thiếu hụt Insulin tuyệt đối hoặc tương đối. Bệnh lý đái tháo đường ở bệnh nhân Gout thường do sự đề kháng Insulin. Việc kết hợp nhiều bệnh làm cho việc điều trị gặp khó khăn, đòi hỏi phải kết hợp tốt điều trị nhiều bệnh cùng một lúc, và một chế độ dinh dưỡng hợp lý.

– Tăng huyết áp: Tăng acid uric máu được phát hiện ở 22 – 38 % bệnh nhân tăng huyết áp không được điều trị. Tỉ lệ bệnh gout trong dân số tăng huyết áp là 2 –12 %. Mặc dù tỉ lệ tăng acid uric máu tăng ở đối tượng tăng huyết áp nhưng không có sự liên quan giữa acid uric máu và trị số huyết áp. Có 25 – 50 % bệnh nhân gout có kèm tăng huyết áp, chủ yếu ở các bệnh nhân béo phì. Nguyên nhân gây nên mối liên hệ giữa bệnh gout và tăng huyết áp hiện nay chưa được biết rõ.

– Xơ vữa động mạch: Các nghiên cứu gần đây đã chỉ rõ mối liên quan giữa gout và xơ mỡ động mạch. Tuy vậy tăng acid uric máu không phải là yếu tố nguy cơ trực tiếp của bệnh mạch vành. Tăng huyết áp, tiểu đường, xơ mỡ động mạch liên quan nhiều đến tình trạng béo phì hơn là liên quan đến sự tăng acid uric máu. ở bệnh nhân gout, các yếu tố nguy cơ của bệnh mạch vành như tăng huyết áp, béo phì, đề kháng insulin, tăng TG máu góp phần làm tăng sự liên quan giữa acid uric máu và xơ mỡ động mạch. Các yếu tố nguy cơ này tự nó làm tăng nguy cơ của bệnh tim mạch, và như vậy, acid uric máu chỉ gián tiếp làm tăng nguy cơ đột tử do bệnh tim mạch thông qua việc kết hợp với các bệnh lý có nguy cơ cao nói trên.

Nguồn: Theo BS Nguyễn Đức Tuân.

Bình luận

Scroll to Top