Tại sao lại gọi là cây chó đẻ răng cưa ? Cách phân biệt các loài cây chó đẻ

Cây chó đẻ còn có các tên gọi khác là cây chó đẻ răng cưa, diệp hạ châu, diệp hạ châu đắng, cây cau trời. Cây chó đẻ răng cưa được biết tới là bài thuốc có tác dụng bảo vệ gan cho những người uống nhiều bia rượu, làm giảm nguy cơ nhiễm độc gan. Hiện nay cây chó đẻ răng cưa đã được đưa vào sử dụng làm thuốc rất rộng rãi.

Hình ảnh cây chó đẻ răng cưa

1. Cây chó đẻ răng cưa là cây gì?

Cây chó đẻ răng cưa mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta cũng như khắp các nước vùng nhiệt đới. Chúng thường mọc hoang ở ven đường, những cánh đồng khô, vùng đất hoang hoặc bìa rừng dưới độ cao 600m. Loại cây này phân bố nhiều ở các nước như: Ấn độ, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Nhật Bản, Việt Nam, Nam Mỹ…

Cây chó đẻ có thể mọc thẳng hoặc bò dưới đất, cao từ 30cm đến 80cm. Cây ra hoa vào tháng 4-6 và kết quả vào tháng 7-11 hàng năm.

Người ta dùng toàn cây hái về làm thuốc. Mùa hái quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa hạ. Thường dùng tươi, có khi phơi khô.

2. Tại sao lại gọi là cây chó đẻ răng cưa?

Cây chó đẻ răng cưa có tên gọi là chó đẻ vì người ra thấy rằng, thường sau khi đẻ con xong, con chó thường chạy ra vườn tìm ăn loại cây này (để giúp làm tiêu huyết dư, ứ sau đẻ). Sở dĩ như vậy vì cây chó đẻ răng cưa có một số tác dụng kháng sinh (Năm 1961, Phòng đông y Viện vi trùng Việt Nam nghiên cứu thấy cây chó đẻ răng cưa có một số tác dụng kháng sinh).

Còn từ “răng cưa” là do cấu tạo lá của cây chó đẻ có nhiều nhánh và lá nhìn rất giống lá cây phượng có hình răng cưa nên còn gọi là cây chó đẻ răng cưa.

3. Cây chó đẻ răng cưa có mấy loại?

Cây chó đẻ có 3 loại chính mà bạn cần phân biệt được:

– Cây chó đẻ thân xanh

Loại này cành ngắn và ít phân nhánh, mặt lá màu xanh nhạt, ngắn và mỏng hơn cây chó đẻ thân nhỏ, còn được gọi là “diệp hạ châu đắng” vì khi nhai có vị đắng. Loại này có dược tính mạnh nhất, khi nói về cây chó đẻ thì mọi người thường muốn nhắc đến loài này.

– Cây chó đẻ thân đỏ

Loài này khi nhai có vị ngọt nên được gọi là diệp hạ châu ngọt. Thân có màu hanh đỏ, màu đỏ đậm nhất ở thân, lá dày và dài hơn cây chó đẻ thân xanh, dược tính không mạnh nên thường không được trồng đại trà.

– Cây chó đẻ xanh đậm

Loài này có màu xanh đậm, lá thưa, to và rời rạc, chóp nhọn hơn so với 2 loài trên. Loài này không được dùng làm thuốc.

Phân biệt lá 03 loại cây chó đẻ răng cưa

Những tác dụng của cây chó đẻ

Cây chó đẻ vị ngọt, hơi đắng, tính mát, có tác dụng lợi tiểu, tiêu độc, sát trùng, thông huyết, điều kinh, thanh can, lương huyết, hạ nhiệt… thường được dùng làm thuốc chữa các bệnh đau gan, thận, đường tiết niệu, đường ruột, bệnh chứng ở ngoài da, chữa viêm gan siêu vi B.

– Tác dụng chữa viêm gan siêu vi B

Cách làm:

  • 30g cây chó đẻ
  • 12g nhân trần
  • 12g sài hồ
  • 8g chi từ
  • 12g hạ khô tảo

Tất cả xao khô dùng để sắc lấy nước uống ngày 1 thang.

– Chữa viêm gan do virus

Diệp hạ châu đắng sao khô 20 g, sắc nước 3 lần. Trộn chung các nước sắc, thêm 50g đường đun sôi cho tan, chia làm 4 lần uống trong ngày. Khi kết quả xét nghiệm HBsAg (-) thì ngừng thuốc.

– Chữa xơ gan cổ trướng thể nặng

Diệp hạ châu đắng sao khô 100g sắc nước 3 lần. Trộn chung nước sắc, thêm 150 g đường đun sôi cho tan, chia nhiều lần uống trong ngày (thuốc rất đắng), liệu trình 30 – 40 ngày. Khẩu phần hằng ngày phải hạn chế muối, tăng đạm (thịt, cá, trứng, đậu phụ).

– Chữa suy gan (do sốt rét,  sán lá, lỵ amib, ứ mật, nhiễm độc)

Diệp hạ châu (ngọt hoặc đắng) sao khô 20g, cam thảo đất sao khô 20g, sắc nước uống hằng ngày.

– Chữa bệnh chàm (eczema) mãn tính

Dùng cây chó đẻ vò, xát nhiều lần vào chỗ bị chàm, làm liên tục hằng ngày sẽ khỏi.

– Chữa sốt rét

  • Cây chó đẻ 8g
  • Thảo quả, dây hà thủ ô, lá mãng cầu ta tươi, thường sơn, dây gắm mỗi vị 10 g
  • Bình lang (hạt cau), ô mai, dây cóc, mỗi vị 4g

Đem sắc với 600ml nước còn 200ml, chia uống 2 lần trước khi lên cơn sốt rét 2 giờ. Nếu không hết cơn, thêm sài hồ 10g

– Trị mụn nhọt độc

Mụn nhọt độc thường xuất hiện ở trẻ em vào mùa nóng. Nhọt mưng mủ gây nhiễm trùng có thể phát sốt. Sử dụng cây chó đẻ rửa sạch giã với muối rồi chế với nước đun sôi để nguội, dùng bã đắp lên vùng da bị mụn nhọt còn nước có thể pha thêm đường để uống.

– Trị sỏi thận bằng cây chó đẻ

Đây là công bố năm 1990 của trường đại học Y Paulists ở Sao Paulo, Brazil. Công bố này cho biết đã thí nghiệm trên người và chuột và chữa khỏi bệnh sỏi thận sau khi cho uống trà diệp hạ châu từ 1-3 tháng.

9 năm sau, năm 1999 cũng ra đời những nghiên cứu khác chứng minh nước sắc cây chó đẻ có tác dụng gia tăng lượng nước tiểu, ngăn cản sự tạo thành các tinh thể calcium oxalate (tinh thể gây sỏi thận), tăng tiết mật và giãn cơ vùng sinh dục tiết niệu và ống mật. Những tác dụng này giúp ăn mòn những viên sỏi thận và trục xuất chúng ra ngoài qua đường nước tiểu.

Cảnh báo khi sử dụng?

Mặc dù cây chó đẻ có rât nhiều tác dụng đối với sức khỏe nhưng bạn cần nắm được những cảnh báo xung quanh việc sử dụng loại cây này để tránh những tác dụng phụ không mong muốn.

– Không được dùng nếu không bị bệnh gan

Người không bị bệnh gan nếu tự ý sử dụng thì vô cùng nguy hại, bởi đây không phải cây thuốc bổ mà là cây thuốc chữa bệnh. Người có lá gan bình thường nếu sử dụng cây chó đẻ dễ dẫn đến xơ gan, chai gan. Trên thực tế đã có người tự ý sử dụng cây thuốc này phải vong mạng.

– Không dùng cây chó đẻ để sắc nước uống hàng ngày

Do được quảng bá là chữa được nhiều bệnh, lại có tính mát nên nhiều người hỏi có được dùng cây chó đẻ để sắc nước uống thanh nhiệt hàng ngày hay không? Và như đã nói, đây không phải cây thuốc bổ nên không được tự ý sắc làm nước uống hàng ngày.

Vì vậy, khi không mắc bệnh về gan, tuyệt đối không được lạm dụng trong việc sử dụng, nếu không sẽ bị phá hồng huyết cầu, từ đó suy giảm hệ miễn dịch, hại gan.

Cây chó đẻ gây vô sinh – Đúng hay sai?

Lý do nhiều người đồn đoán cây chó đẻ gây vô sinh vì tác dụng co cơ trơn và mạch máu ở tử cung nên nhiều hãng khuyến cáo “không dùng cho phụ nữ có thai“. Về khoa học, hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh nước sắc cây chó đẻ gây ra tác dụng phụ này.

Nguồn: Y Dược 365 (TH)

Bình luận

Scroll to Top